System dozoru elektronicznego (SDE), potocznie nazywany „aresztem domowym”, to forma wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym – w miejscu zamieszkania skazanego, przy wykorzystaniu urządzeń elektronicznych monitorujących jego obecność.
To rozwiązanie pozwala odbywać karę w warunkach domowych, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad przestrzeganiem obowiązków określonych przez sąd. W praktyce SDE często umożliwia skazanemu dalszą pracę zawodową, naukę oraz realizowanie obowiązków rodzinnych.
Kto może ubiegać się o dozór elektroniczny?
Sąd penitencjarny może udzielić zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeśli spełnione są łącznie następujące warunki:
- orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy,
- odbywanie kary w SDE będzie wystarczające do osiągnięcia celów kary i zapobieżenia ponownemu popełnieniu przestępstwa,
- skazany posiada stałe miejsce pobytu,
- osoby pełnoletnie mieszkające razem ze skazanym wyrażają zgodę na wykonywanie kary w tym miejscu,
- warunki techniczne w miejscu zamieszkania pozwalają na instalację urządzeń monitorujących.
O dozór elektroniczny można ubiegać się zarówno bezpośrednio po wydaniu wyroku, jak i w trakcie odbywania kary w zakładzie karnym.
Kiedy dozór elektroniczny nie będzie możliwy?
Zezwolenia na odbywanie kary w SDE nie uzyskają m.in.:
- sprawcy wielokrotnej recydywy określonej w art. 64 § 2 Kodeksu karnego,
- osoby, które uczyniły z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu,
- sprawcy działający w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym,
- sprawcy przestępstw o charakterze terrorystycznym.
SDE nie obejmuje również osób, wobec których orzeczono:
- karę aresztu,
- zastępczą karę aresztu za wykroczenie,
- karę porządkową lub środek przymusu skutkujący pozbawieniem wolności,
- karę aresztu wojskowego.
Jak wygląda odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego?
Po uzyskaniu zgody sądu skazany zostaje objęty elektronicznym monitoringiem. W praktyce oznacza to noszenie nadajnika – najczęściej w formie bransolety zakładanej na kostkę. W uzasadnionych przypadkach urządzenie może zostać umieszczone także na ręce.
Sąd określa:
- miejsce wykonywania kary,
- harmonogram przebywania w domu,
- godziny, w których skazany może przebywać poza miejscem odbywania kary.
Co do zasady możliwe jest przebywanie poza miejscem dozoru nawet do 12 godzin dziennie, np. w celu:
- wykonywania pracy,
- nauki,
- wizyt lekarskich,
- spraw rodzinnych,
- praktyk religijnych,
- aktywności sportowej.
Obowiązki osoby objętej SDE
Skazany zobowiązany jest przede wszystkim do:
- stałego noszenia nadajnika,
- dbania o urządzenie i jego prawidłowe funkcjonowanie,
- odbierania połączeń od podmiotów nadzorujących,
- przestrzegania harmonogramu ustalonego przez sąd.
W przypadku naruszenia obowiązków system natychmiast przekazuje informację do sądu i kuratora zawodowego.
Sąd może wówczas:
- udzielić upomnienia,
- zmienić warunki wykonywania kary,
- albo uchylić zgodę na SDE i zarządzić dalsze odbywanie kary w zakładzie karnym.
Usunięcie urządzenia monitorującego bez zgody jest niedopuszczalne, poza wyjątkowymi sytuacjami wymagającymi uprzedniej akceptacji.
Dozór elektroniczny za niepłacenie alimentów
SDE szczególnie często stosowany jest wobec osób skazanych za uporczywe niepłacenie alimentów.
W takich sprawach odbywanie kary w warunkach domowych może umożliwić skazanemu:
- kontynuowanie pracy zawodowej,
- regularne uzyskiwanie dochodu,
- spłatę zaległych oraz bieżących alimentów.
Z tego względu sąd może uznać, że taka forma wykonywania kary lepiej realizuje jej cele niż pobyt w zakładzie karnym.
Jak i gdzie złożyć wniosek o SDE?
Wniosek należy złożyć do sądu penitencjarnego właściwego dla miejsca pobytu skazanego.
Wniosek powinien zawierać:
- informacje dotyczące prawomocnego wyroku,
- dane dotyczące rozpoczęcia wykonywania kary (jeśli kara już trwa),
- adres miejsca, w którym kara ma być wykonywana,
- uzasadnienie wniosku,
- zgody pełnoletnich osób mieszkających wspólnie ze skazanym.
Jeżeli sąd odmówi udzielenia zgody:
- w terminie 7 dni można złożyć zażalenie,
- a po upływie 3 miesięcy można ponownie złożyć wniosek.
Ile kosztuje dozór elektroniczny?
Samo złożenie wniosku do sądu nie wiąże się z opłatą sądową.
Jeżeli skazany korzysta z pomocy adwokata przy przygotowaniu wniosku i reprezentacji przed sądem penitencjarnym, wynagrodzenie ustalane jest indywidualnie – zależnie od stopnia skomplikowania sprawy i zakresu pomocy prawnej.
Potrzebujesz pomocy przy wniosku o SDE?
Prawidłowe przygotowanie wniosku o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego ma duże znaczenie dla oceny sprawy przez sąd.
Jeżeli potrzebujesz pomocy przy:
- przygotowaniu wniosku o SDE,
- zgromadzeniu dokumentów,
- sporządzeniu uzasadnienia,
- reprezentacji przed sądem penitencjarnym,
zapraszam do kontaktu z kancelarią.